De twee locaties van het Zuyderland ziekenhuis kenden de afgelopen jaren een enorme toename van het aantal bezoekers op de spoedeisende hulp (SEH). Daar zaten veel mensen tussen waarbij het geen spoed betrof, volgens de definitie van spoedzorg, maar die voor de patiënt zelf wel een acute zorgvraag opleverde. Om de toestroom van patiënten op de SEH te verminderen is er gezocht naar samenwerking in de keten.

Ingrid van der Veld is directeur van Zuyderland Thuiszorg. Ze legt uit hoe de wijkverpleging ter ondersteuning van de SEH en huisartsenpost (HAP) patiënten thuis helpt.

Veel kwetsbare ouderen op de SEH

Ingrid: ‘‘Zuyderland stond voor de vraag hoe zij ervoor kunnen zorgen dat alleen patiënten op de SEH terechtkomen die daar volgens de definitie van de arts zouden moeten komen. Wat maakt nu dat de wachttijden op de SEH zo lang zijn? Toen kwam heel duidelijk naar voren dat met name kwetsbare ouderen vaak op de SEH belanden. Een groep patiënten waar de wijkverpleging al heel actief is.’’

Beide ziekenhuislocaties zijn in gesprek gegaan met de grootste thuiszorgaanbieders uit hun regio: in Parkstad is dat Meander Thuiszorg en in de Westelijke Mijnstreek is dat Zuyderland Thuiszorg. ‘‘We zijn toen heel klein en praktisch gaan bedenken wat we beter kunnen doen. Dus zonder meteen financieringsstromen te bespreken en zonder gelijk met veel partijen om tafel te gaan.’’ Al snel bleek dat ook de huisartsenpost betrokken moest worden. ‘‘Je kunt eigenlijk niet bij de SEH beginnen, want elke patiënt komt eerst bij de HAP langs. Deze hebben we dus snel aangesloten in de pilot.’’

Wijkverpleging bezoekt spoedpatiënten thuis

‘‘We gingen met managers van de SEH, HAP en wijkverpleging om de tafel. Niet de hoogste leidinggevenden, maar degenen die gewoon kunnen vertellen hoe het op de vloer gaat. De mensen die het ook echt moeten gaan doen.’’ Samen kozen zij ervoor om de wijkverpleging in te zetten in de spoedzorg, waarbij het Transmuraal Thuiszorg Team en het Team Nachtzorg vanuit de bestaande ambulante organisatie makkelijk in te passen waren. En zo is het Wijkteam Acute Zorg sinds 2018 ’s op werkdagen vanaf 17.00 tot 07.00 uur en in de weekenden 24 uur per dag actief om acute zorgvraag thuis op te vangen.

‘‘Als een cliënt naar de HAP belt, beoordeelt de dienstdoende huisarts middels telefonische triage wat er nodig is: Moet de patiënt direct naar de SEH, moet hij/zij bezocht worden door de huisarts, of kan de dienstdoende verpleegkundige van het Wijkteam Acute Zorg de hulpvraag oplossen? Wij rijden dan uit en kijken wat er aan de hand is. In driekwart van de gevallen kunnen wij het gewoon thuis oplossen. Dat betekent dat de patiënt snel geholpen wordt en niet onnodig naar de HAP of SEH hoeft te gaan.’’

Sinds januari 2019 is de samenwerking verbreed en kan de verpleegkundige ook een aantal waarden meten in opdracht van de huisarts. ‘‘De huisartsenpost heeft ons uitgerust met een rugzak met screeningsinstrumenten waardoor wij desgevraagd een breder beeld kunnen geven van de situatie van de patiënt. In onderling overleg wordt vervolgens bepaald of en welke vervolgacties er nodig zijn.’’

Onwennigheid bij taakverschuiving

Het opstarten van dit soort initiatieven kent altijd wat koudwatervrees. ‘Aan onze kant, bij de verpleegkundigen, zat wel een angst. Dat heeft met verantwoordelijkheid te maken. Maar ook met overprotocollisering, dat maakt mensen voorzichtig. Wie geeft mij de opdracht? Waar liggen mijn kwaliteiten, kennis en kunde? Wat mag ik? Daar hebben we even naar moeten zoeken. Toch was ik positief verrast hoe snel de angst en onzekerheid weg waren. De onzekerheid vooraf is begrijpelijk, maar verandering komt er pas als we gaan proberen en ervaren. Er is altijd een collega en er is altijd een huisarts. Dus je hoeft het niet alleen te doen. Dat bleek ook echt in de praktijk.’’

Om de verschillende zorgverleners goed samen te laten werken, is het volgens Ingrid cruciaal dat zij elkaar kennen en vertrouwen. ‘‘De verpleegkundige begint haar dienst op de HAP/SEH en schudt een handje met de dienstdoende artsen. Elke dag weer. Het is het meest simpele, maar het meest cruciale: ze moeten weten dat je er bent. Dat begint met letterlijk verbinden door een handje te geven.’’

Financiële uitdaging

‘‘Wat een langere adem vereist is de financiële discussie. Afgelopen november hebben we de pilot met alle betrokkenen geëvalueerd. Iedereen is tevreden en wil dit voortzetten en zelfs uitbreiden. Maar bij het onderwerp investering en vergoeding wordt het ineens heel stil. Dat is nog wel een uitdaging waar we met de gezamenlijke ketenpartners uit moeten zien te komen. Gelukkig zien we hierin ook een actieve rol van CZ als grootste zorgverzekeraar in onze regio en is er vanuit de gezamenlijke bestuurders ook de absolute wil om hierin stappen te zetten.’

Vooralsnog financiert de thuiszorgorganisatie dit initiatief. Wel zijn er afspraken gemaakt met CZ voor patiënten die nog geen zorg ontvangen. ‘‘Als wij uitrijden naar een patiënt die nog geen zorg ontvangt, mogen wij de tijd achter de voordeur declareren bij CZ. Maar de meeste cliënten zijn al in behandeling bij het ziekenhuis of ontvangen zorg vanuit een andere zorginstelling. Dan krijgen we niets vergoed.’’ Door zo goed mogelijk te meten wat het Wijkteam Acute Zorg doet, wordt de precieze inzet van het team zichtbaar. ‘‘Door de resultaten meetbaar en feitelijk te maken kunnen we de discussie over financiering voeren. Hopelijk komen we zo snel tot een oplossing.’’

Tips voor collega’s

Op basis van haar ervaringen heeft Ingrid een aantal tips voor collega’s. ‘‘Zoek de verbinding met complementaire specialismen. Probeer niet elkaars specialisme over te nemen, dat is zonde, dat moet je niet willen.’’ Daarnaast is het belangrijk om klein te beginnen en samen te leren gedurende het traject. ‘‘Ontdek wat voor jullie, in jullie samenwerking, in jullie regio belangrijk is. Want het is echt in elke regio anders. En blijf met elkaar steeds de kaders bepalen.’’

Ook is het belangrijk de juiste mensen te verzamelen. ‘‘Je hebt mensen nodig die bereid zijn om samen de schouders eronder te zetten. Mensen die ervoor willen gaan en gewoon dingen willen oplossen. Je hebt doeners nodig. Die ook de protocollen even durven te vergeten. In de zorg is alles inmiddels beschreven, daar moet je van durven afstappen. Een stukje ondernemerschap is onontbeerlijk.’’

Meer informatie

Contact

Ingrid van der Veld, directeur Zuyderland Thuiszorg, ingrid.vanderveld@zuyderlandthuiszorg.nl, 088-1184582.