Een sluitend GGZ-netwerk in de wijk

Nijmegen werkt op wijkniveau aan een sluitend GGZ-netwerk om te zorgen dat psychisch kwetsbare mensen niet tussen wal en schip vallen én er meer bij horen. Er is nu te vaak sprake van sociaal isolement bij mensen met een GGZ-achtergrond. In de sluitende aanpak participeren partners op het gebied van zorg en welzijn. Ook andere maatschappelijke partners doen mee, zoals politie en woningcorporaties. Leonie Braks is coördinator Programmalijn Aandachtig Aansluiten bij de gemeente Nijmegen. Zij legt uit hoe verschillende wijken en dorpen in de regio Nijmegen deze netwerkaanpak vormgeven.

Behoefte aan goede zorg in de wijk

‘‘Steeds meer mensen met GGZ-problematiek wonen thuis of worden korter opgenomen. Om te zorgen dat zij ook in de thuissituatie passende zorg ontvangen, is het belangrijk dat de hulpverlening goed met elkaar samenwerkt,’’ aldus Leonie. Daarnaast wil de gemeente met de sluitende aanpak voorkomen dat de problematiek van verwarde personen escaleert. ‘‘Dat doen we door aan de voorkant de samenwerking goed te organiseren.’’

‘‘De samenwerking was er al wel, maar kan op allerlei fronten veel beter. Daarom draaien we in twee wijken een pilot om de samenwerking te verbeteren.’’ Ze volgen daarbij twee sporen, met doelen op de korte en langere termijn. ‘‘Bij het eerste spoor kijken we wat we op dit moment kunnen verbeteren, binnen hoe het nu georganiseerd is. Het tweede spoor is meer lange termijn gericht. Samen met bestuurders kijken wat we fundamenteel anders willen. Dan gaat het bijvoorbeeld om uitbreiding van de behandel- en begeleidingscapaciteit in wijken.’’

Alle partners in gesprek

Om het huidige GGZ-netwerk sluitend te maken, zijn verschillende partijen om de tafel gezet. ‘‘We hebben twee sessies georganiseerd waarin we verschillende partijen vroegen: ‘Waar gaat het nu mis in die samenwerking?’ en ‘Welk knelpunt zou je als eerste willen aanpakken?’’’ Aan tafel zaten bijvoorbeeld woningbouwcorporaties, wijkagenten, GGZ-instellingen en huisartsen. ‘‘Daar zijn bijvoorbeeld flexwerkplekken voor zorgverleners in het wijkcentrum uit voort gekomen, dichtbij de Stip (wijkgericht informatiepunt) en het sociaal wijkteam. En de verslavingsinstelling, IrisZorg, is een spreekuur gestart in het wijkcentrum, zodat mensen niet langer naar de kliniek hoeven voor behandeling.’’

Leonie illustreert aan de hand van FACT-teams hoe de samenwerking in de wijk verbetert. FACT staat voor flexible assertive community treatment. ‘‘Deze teams bestaan uit verschillende zorgverleners die behandeling en begeleiding in de thuissituatie bieden. Als patiënten zijn uitbehandeld door FACT-teams, worden zij overgedragen aan de huisarts. Dat gebeurde te vaak alleen met een brief, er was geen warme overdracht. Nu zijn er afspraken gemaakt over de voorwaarden. Deze afspraken zijn door alle partijen zijn ondertekend. Er is afgesproken wanneer een huisarts de patiënt kan overnemen, hoe een warme overdracht plaatsvindt en hoe het sociaal wijkteam betrokken kan worden als dat nodig is.’’

Om tot zulke afspraken te komen, is het belangrijk met partijen om tafel te gaan. ‘‘Ik wist niet dat dit probleem zo sterk speelde. Door partijen zelf aan het woord te laten, komen deze onderwerpen boven tafel.’’ Bovendien komen de verschillende samenwerkingspartners zelf tot oplossingen. ‘‘Omdat partijen samen aan tafel zitten, komen zij zelf al met voorstellen om de samenwerking te verbeteren.’’

Toolkit met lessen uit de pilots

De successen uit de pilots beschreef Leonie in een toolkit <link naar document>. ‘‘Nu moeten we verbreden. In de pilotwijken Groesbeek en Dukenburg hebben we bijvoorbeeld afgesproken dat elk FACT-team een contactpersoon heeft voor de wijkteams en is er een multidisciplinair casusoverleg GGZ gestart. Soortgelijke afspraken  willen we, op maat, in de hele regio realiseren. Hetzelfde geldt voor mental health first aid-trainingen (MHFA). In Dukenburg hebben wijkagenten, bibliotheekmedewerkers en winkelpersoneel in de MHFA-training geleerd welke soorten GGZ-aandoeningen er zijn, hoe deze te herkennen zijn en hoe je ermee om kunt gaan. Deze training gaan we nu overal geven. De komende tijd staan er 30 MHFA-trainingen gepland in heel Gelderland-Zuid.’’

Ook kwamen de gezamenlijke partners er in Groesbeek achter dat er niet zozeer een gebrek aan activiteiten en voorzieningen is, maar dat de drempel voor mensen met psychisch kwetsbaarheid te hoog is. In dat geval helpt het als de eerste paar keer iemand mee gaat naar een activiteit.

Tips voor collega’s:

‘‘Om een sluitend GGZ-netwerk te creëren zijn die twee sporen heel belangrijk. Het eerste spoor met doelen op de korte termijn bestaat uit stappen in de goede richting. Allemaal cruciaal om de ambulantisering echt goed vorm te geven. Maar voor de fundamentele verandering heb je het tweede spoor nodig, met doelen op de langere termijn. Hoe zorgen we bijvoorbeeld dat er voldoende ambulante begeleiding en behandelcapaciteit is in de wijken, zodat er wijkgerichte behandel- en begeleidingsteams gevormd kunnen worden? Die koers bespreken we met zorgverzekeraars en kaarten we op bestuurlijk niveau in onze regio en op landelijk niveau aan. Dit overleg heeft geleid tot een vervolg op de pilots in Groesbeek en Dukenburg in de vorm van een multidisciplinair GGZ-team met ambulant begeleiders, ervaringsdeskundigen en sociaal-psychiatrisch verpleegkundigen van diverse FACT-teams (GGZ, verslaving en licht verstandelijke beperking/LVB) in Dukenburg en Tiel.’’

Als tip geeft Leonie haar collega’s mee dat je als gemeente en regio een visie moet opstellen, maar vervolgens de partijen zelf in gesprek moet laten gaan over de invulling daarvan. ‘‘Nodig hen ook uit om met concrete ideeën te komen. En als ze met ideeën komen waarvan iedereen denkt dat het bijdraagt aan de visie, faciliteer dit dan ook in financiële of praktische zin.’’

Contactgegevens

Wil je in contact komen met de initiatiefnemer? Klik dan hier.

Waar: Nijmegen

Betrokken organisatie: Gemeente Nijmegen

Meer informatie

Toolkit Wijkgerichte GGZ