Toekomstbestendige zorg in Friesland

Hoe zorg je ervoor dat ook in de toekomst mensen gezonder zijn? Hoe stem je de zorg duurzaam af op de behoefte in de regio? En hoe ga je om met een groeiend tekort aan huisartsen, als de focus meer op het sociaal domein komt? Gemeente Leeuwarden en zorgverzekeraar De Friesland sloegen al in 2013 de handen ineen om dit goed te regelen. In 2019 verlengden ze het convenant met vijf jaar. Simeon Bruinsma is vanuit gemeente Leeuwarden betrokken bij de samenwerking.

Met de tijd mee

Een aanleiding voor de samenwerking is de snel veranderende zorg. Dit vraagt om goede afspraken over het zorgaanbod in de gemeente. Zo zijn er afspraken gemaakt over het acute huisartsentekort in Leeuwarden en over terugkeer naar huis vanuit het ziekenhuis. De verbinding tussen het sociale en medische domein is hierin heel belangrijk.

Goede zorg

Het convenant draait om goede zorgverlening. Beide partijen hebben goede zorg in het convenant gedefinieerd als service-gericht, toegankelijk en van de beste kwaliteit. Gemeente en zorgverzekeraar spraken bijvoorbeeld af dat de burger geen schotten mag ervaren tussen de zorgverzekering en het sociale domein. Ook besloten ze te gaan samenwerken alsof ze één loket zijn.

Betere samenwerking

Vanuit het convenant werd het programma ‘sociaal-medische eerstelijn’ opgezet.  Gemeente en zorgverzekeraar werkten hierin samen om de zorg te ontschotten. Dit resulteerde bijvoorbeeld in afspraken met huisartsen, ziekenhuizen en thuiszorg. Simeon: “We zagen dat er een verbinding was tussen bepaalde onderwerpen. We kunnen die werelden wel scheiden, maar het komt samen bij die burger.” Tussendoor werden kleine resultaten gedeeld tussen de gemeente en de zorgverzekeraar, zodat zij konden zien wat het oplevert. Simeon: “We vonden het belangrijk om niet alleen grote vergezichten te delen, maar ook de stapjes daartussen.”

Twee verschillende werelden

De eerste bijeenkomsten van het programma stonden in het teken van kennisoverdracht. De zorgverzekeraar vertelde de gemeente hoe de inkoop van zorg werkt. Andersom vertelden gemeenteambtenaren aan beleidsmedewerkers van de zorgverzekeraar hoe hun beleidsprocessen eruitzien. Het bleken twee totaal verschillende werelden. Simeon: “Het belangrijkste van deze uitwisseling is dat we elkaars wereld leerden kennen en zijn gaan snappen waarom iemand iets wel of niet doet.” Bij de verzekeraar dachten ze dat als ze met bijvoorbeeld Simeon spraken, dat hij dan namens de gehele gemeente sprak. Simeon: “Uiteindelijk nemen de gemeenteraad en het college de besluiten, niet een ambtenaar. De bijeenkomsten gaven ons de kans om dit wat beter uit te leggen.”

Eerste resultaten

Het convenant heeft al een aantal resultaten geboekt, waarin je ook de drie doelstellingen van goede zorg weer terug ziet komen: service-gerichtheid, kwaliteit en toegankelijkheid.

  • : de samenwerking helpt bij het oplossen van de knelpunten tussen regels van de: WLZ, ZVW, Jeugdwet en WMO. In regio-overleggen worden casussen besproken op het snijvlak van de verschillende wetten. Simon: “Het gaat erom dat je niet alleen denkt vanuit bijvoorbeeld de WLZ, maar ook gelijk de rest betrekt. Op die manier bekijk je problematiek met alle partijen gezamenlijk, in plaats van ieder voor zich.”
  • Sneller thuis: een andere positieve opbrengst is dat patiënten sneller het ziekenhuis kunnen verlaten dankzij afspraken met de transferpunten van ziekenhuizen. Als iemand het ziekenhuis mag verlaten, heeft diegene de eerste twee weken vaak huishoudelijke hulp nodig. Met een aantal gemeenten zijn daarom afspraken gemaakt om direct een indicatie voor huishoudelijke hulp af te geven. Als het ziekenhuis naar de gemeente belt, kan deze hulp direct worden ingezet. Cliënten hoeven nu niet meer het formele indicatieproces af te wachten.
  • Cliëntreizen dementie: voor dementie zijn cliëntreizen omschreven. Zo’n reis omvat alle zorg waar je als patiënt met dementie mee te maken hebt, tijdens alle stadia van de ziekte. Leeuwarden en De Friesland bekijken nu hoe zij het zorgaanbod hierop kunnen afstemmen. Dit werken ze verder uit in een nieuw programma Dementie.   
  • : in de huisartsenpraktijken zijn nu praktijkondersteuners Jeugd werkzaam. Op die manier komen huisartsenzorg (wat onder de zorgverzekeringswet valt) en jeugdzorg (wat een taak van de gemeente is) samen.
  • Gezamenlijke inkoop: er zijn enkele resultaten geboekt op het gebied van gezamenlijke inkoop voor wijkverpleging, maar dit blijft nog een ontwikkelpunt.
  • : tweemaal per jaar vindt er een themabijeenkomst plaats in een Friese regio, georganiseerd door De Friesland in samenwerking o.a. de gemeente Leeuwarden.

Uitdagingen in bekostiging

Beide partijen vinden dat er mooie resultaten zijn geboekt. Toch blijkt inzetten op preventie ingewikkeld.  Als een zorgverzekeraar een preventieproject wil organiseren, is dat bijvoorbeeld voor een hele wijk. Maar zo’n project valt heel moeilijk  te declareren op de individuele ziektekostenverzekeringen van alle inwoners in die wijk. Dit heeft De Friesland opgelost door te financieren vanuit een apart innovatiefonds preventieprojecten, waaronder het project City Deal. Ook wordt er vanuit het programma Vitale regio van De Friesland nu samen met de GGD geïnvesteerd in preventieprojecten.

Ook ligt er een uitdaging in problemen die verschillende snijvlakken raken. Simeon: “Veel zaken waar wij het over hebben, zitten op het snijvlak van sociale, medische en ook de veiligheidsproblematiek (Wvggz / Wet Zorg en Dwang). Op de snijvlakken raken ook de juridische systemen elkaar.”

Geleerde lessen

Maak de problematiek concreet en kijk hoe je daar gezamenlijk in op kunt trekken. Juist door casussen vanuit verschillende perspectieven te benaderen, kun je resultaten boeken waar alle partijen baat bij hebben.

Contact

Wil je in contact komen met de initiatiefnemer? Klik dan hier.

Relevante documenten

Toekomstvisie Friese gezondheidszorg 2020 (PDF)