Positieve gezondheidsbenadering in de huisartsenpraktijk

In de huisartsenpraktijk van Hans Peter Jung werken huisartsen sinds een aantal jaren vanuit de Positieve Gezondheidsbenadering. In deze benadering staat niet de aandoening of beperking van de patiënt centraal, maar de mens als geheel. Inclusief zijn sociale en geestelijke behoeften. Deze benadering helpt zorgverleners om zorg en ondersteuning op patiënten af te stemmen, in plaats van andersom. Hans Peter legt uit hoe dit in zijn werk gaat.

Probleem: te veel patiënten, te medische focus

In twintig jaar tijd is het aantal contacten in de praktijk van Hans Peter maar liefst verviervoudigd, terwijl het aantal patiënten in de praktijk niet veel groter geworden is . Naast de werkdruk die dit met zich meebracht, kon Hans Peter zijn patiënten niet meer de aandacht geven die ze nodig hebben. Hij durfde hen niet te vragen hoe het met hen ging, omdat hij simpelweg geen tijd had voor het volledige antwoord. Oplossingen werden vooral in de medische hoek gezocht, terwijl de oorzaak hier lang niet altijd ligt. ‘‘Je bent heel hard aan het werk om alles wat patiënten zeggen te vertalen naar een medische oplossing. Maar bijna de helft van de contacten in de huisartsenpraktijk heeft geen medische verklaring. Dan kun je het antwoord wel in de medische hoek zoeken, maar dat is niet de uiteindelijke oplossing.’’

Oplossing: focus op de patiënt

Sinds 2015 doet Hans Peter mee aan een pilot van VGZ. Binnen die pilot krijgt hij per patiënt betaald, in plaats van per consult en mag hij meer uren inzetten (extra inzet huisartsen). Door deze financieringsconstructie heeft hij meer tijd voor zijn patiënten. Zo ontstond ruimte om de positieve gezondheidsbenadering vorm te geven. ‘‘We konden andere vragen aan mensen gaan stellen. Als je eerst kijkt wat iemands zorgen en behoeftes zijn, dan kun je meteen op dat spoor mee. Zo krijg je totaal andere uitkomsten.’’

Het concept positieve gezondheid is in 2012 geïntroduceerd door Machteld Huber. De benadering draait om het vermogen van mensen om met fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen om te gaan. En daarbij zo veel mogelijk eigen regie te hebben. Daarbij wordt aandacht besteed aan zes dimensies:

  1. Dagelijks functioneren
  2. Lichaamsfuncties
  3. Mentaal welbevinden
  4. Zingeving
  5. Kwaliteit van leven
  6. Sociaal-maatschappelijk participeren

Doordat gezondheid hiermee een bredere betekenis heeft gekregen, zijn er ook meer zorguitkomsten mogelijk.

Antwoorden in het sociaal domein

Hans Peter vertelt bijvoorbeeld dat hij patiënten nu minder vaak doorverwijst naar het ziekenhuis. In plaats daarvan vindt hij oplossingen steeds vaker in het sociaal-maatschappelijke domein. Van de huisarts vraagt dit soms wel een andere rol. ‘‘Je krijgt mensen op je spreekuur die met vragen komen die niet direct op jouw bord horen. Maar je bent toch de expert die kan beoordelen of het medisch is of niet. Het kan dan niet zo zijn dat je zegt ‘Dit is niet medisch, dus dit hoort niet bij mij.’ Ik denk dat je de verantwoordelijkheid hebt om samen met je patiënt te kijken wat de goede volgende stap is. Die hoef je vervolgens niet zelf te maken, maar je moet wel meedenken.’’

Dit betekent ook dat er nauwer contact met het sociaal domein nodig is. Hans Peter: ‘‘Ik kende alle specialisten van het streekziekenhuis bij voornaam, maar had een blinde vlek als het gaat om het sociaal domein. Je bent dan eigenlijk onbekwaam om mensen met sociale problemen goed op weg te helpen. Het is cruciaal dat je ook investeert in het sociaal-maatschappelijke netwerk.’’

Tip voor collega’s: kijk waar je elkaar versterkt

Cliënten zijn gebaat bij de positieve gezondheidsbenadering. Maar Hans Peter merkt dat deze werkwijze veel vraagt van het totale zorgsysteem. ‘‘Wat wij tegenkomen in ons project is dat het ziekenhuis schrikt van wat wij voor elkaar krijgen. En zegt: nog vier praktijken die dit doen en we gaan failliet. Tegelijkertijd zijn er in het sociale domein enorme overschrijdingen. Zulke problemen willen wij niet veroorzaken, maar als huisartsen zitten wij nu op een kantelpunt.’’ Om hier mee om te gaan, geeft Hans Peter als tip om met de gemeente, ziekenhuizen en zorgverzekeraars om de tafel te gaan. ‘‘Samen moet je kijken hoe je ervoor kunt zorgen dat je elkaars werk niet ongedaan maakt, maar juist versterkt.’’

Contactgegevens

Waar: Afferden 

Betrokken organisatie: Huisartsenpraktijk Afferden

Contactpersoon: Hans-Peter Jung, Huisarts in Afferden, hpjung@hapafferden.nl

Meer informatie