Bij het realiseren van de Juiste Zorg op de Juiste Plek is de regio aan zet. Belangrijk dus om op regionaal niveau de toekomstige zorgvraag in kaart te brengen. CZ is de grootste zorgverzekeraar in Zeeland. Daarom nam CZ het voortouw bij het opstellen van een gedeeld beeld in die regio. Edwin Leutscher is manager regioregie bij CZ. Hij vertelt hoe hij het opstellen van een gedeeld beeld ervaart.

Zorgen om de toegankelijkheid van zorg

‘‘Als verzekeraar zijn wij verantwoordelijk voor de toegang, kostenbeheersing en kwaliteit van zorg,” vertelt Edwin. “In Zeeland hebben wij grote zorgen over de toegankelijkheid. Binnen nu en tien jaar gaat bijvoorbeeld 50% van de huisartsen met pensioen. Tegelijkertijd is Zeeland geen populaire regio om je als huisarts te vestigen. Ook het aantal ouderen neemt toe. Dat gebeurt in heel Nederland, maar in Zeeland is dat nog een graadje erger. Daar maken wij ons zorgen over.’’

''Als je weet waar de behoefte van inwoners in een specifieke regio ligt, kun je met elkaar afspreken wat de belangrijkste maatregelen worden.''

Een gezamenlijke agenda

‘‘Er wordt al wel van alles gedaan door partijen in de regio, maar er wordt nauwelijks samengewerkt op dit terrein. Bovendien er is nog geen duidelijke relatie tussen deze initiatieven met het thema toegankelijkheid van zorg. Toen hebben we gezegd: we moeten een langetermijnagenda maken met concrete maatregelen voor de belangrijkste Zeeuwse noden. Daarvoor is het goed om eerst de regio goed in kaart te brengen. Zo kunnen we vaststellen wat er in de toekomst gaat veranderen, bijvoorbeeld qua zorgvraag. Als je weet waar de behoefte van inwoners in een specifieke regio ligt, kun je met elkaar afspreken wat de belangrijkste maatregelen worden. Dan ontstaat er een agenda voor de lange termijn met maatregelen die samenhangen en een hoger liggend doel dienen.’’

Om de regio in kaart te brengen, zoekt CZ momenteel samenwerking met het RIVM en GGD Zeeland en via hen met het Zeeuwse planbureau. ‘‘Je wilt meer weten over de demografie, over sociaal-culturele ontwikkelingen en zorg-gerelateerde zaken. Deze partijen samen hebben al veel ervaring hiermee. In Zeeland werd bijvoorbeeld al een Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) gemaakt door de GGD. Het planbureau rapporteerde altijd over de gezondheid in Zeeland. Dus er is al veel data, maar het moet bij elkaar komen. En we keken altijd terug, we willen nu graag dat er ook vooruit gekeken wordt.’’

Partijen samenbrengen

De eerste stap is het bij elkaar brengen van partijen. Edwin merkt daarbij op dat het onbegonnen werk is om iedereen te benaderen. ‘‘Wij benaderden daarom in eerste instantie partijen met wie we reeds gesprekken voeren over de toegankelijkheidszorgen en proberen daarin de anderen te vertegenwoordigen. Maar je moet er niet vanuit gaan dat dat ook altijd lukt. Als je bijvoorbeeld twee huisartsen uitnodigt, vertegenwoordigen zij niet alle huisartsen. Dat is wel lastig: hoe maak je daar een representatiemodel voor? Daar zijn we ook nog niet helemaal uit. Nu voeren we gewoon open gesprekken: ‘Wie kunnen we nu het beste betrekken zodat er een goede vertegenwoordiging van Zeeuwse stakeholders is en een getrouw beeld ontstaat van de werkelijkheid?’. En als de analyses er uiteindelijk zijn, houden we een aantal plenaire bijeenkomsten verspreid over Zeeland. Zo rekenen we erop dat we wel de meeste betrokkenen bereiken.’’

Een uitdaging bij het samenbrengen van partijen is het creëren van vertrouwen in elkaar en bereidheid tot samenwerken aan een gedeelde regionale verantwoordelijkheid; de leefbaarheid in Zeeland. ‘‘Ervoor zorgen dat mensen bereid zijn om hun agenda voor een deel leeg te gooien en hier alle prioriteit aan te geven, is een uitdaging.’’ Veel tijd gaat daarbij zitten in het bij elkaar krijgen van de juiste personen. ‘‘Wat beweegt bestuurders om bij elkaar te komen en zich gezamenlijk druk te maken om de situatie in Zeeland? Het gaat dan om verschillende belangen bij elkaar brengen. De continuïteit van de eigen organisatie versus de continuïteit van de zorg en het welzijn in de provincie. Gelukkig merk ik dat bestuurders, managers, ambtenaren en zorg- en welzijnsprofessionals er steeds meer van overtuigd zijn dat ze twee belangen dienen. En dat ze niet meer zonder elkaar willen en kunnen.’’

Om het gezamenlijk belang aan te wakkeren zijn veel gesprekken gevoerd. ‘‘Hoewel bestuurders deels uit zichzelf opkwamen voor het regionale belang, begonnen zij automatisch met hun eigen perspectief. Dat vind ik ook niet gek. Daar zijn ze voor aangesteld en daarop worden zij aangesproken door bijvoorbeeld een raad van toezicht. Tegelijkertijd zie ik ook dat die bestuurders verder kijken dan hun eigen organisatie. Zij stellen zelf bijvoorbeeld de vraag: ‘Wat kan een ziekenhuis doen om een huisarts te helpen bij het adequaat beantwoorden van zorgvragen van zijn patiënten?’ Over dat soort vragen voeren we gesprekken. Dat inzicht hadden mensen zelf in beperkte mate en wij hebben geprobeerd dat aan te wakkeren. Dat heeft tijd nodig, wij zijn met dit gehele proces nu zo’n driekwart jaar mee bezig.’’

''Voordat je het weet ben je weken data aan het verzamelen en worden er nooit conclusies getrokken. Er moet dus ook iemand zijn die zegt: 'Dit zijn de gegevens die er zijn en nu is het tijd om data te vertalen naar maatregelen’.''

Prioriteren

De tweede stap om tot een gedeeld beeld van de toekomstige zorgvraag te komen, is het verzamelen én duiden van data. ‘‘Welke data je gebruikt, is voor een deel ervaring van data-analisten die dat al jaren doen. Maar naast het verzamelen van data, moet de data ook geduid worden. In het verleden zijn wij er wel eens tegenaan gelopen dat mensen alsmaar meer data willen. Voordat je het weet ben je weken data aan het verzamelen en worden er nooit conclusies getrokken. Er moet dus ook iemand zijn die zegt: ‘Tot hier en niet verder. Dit zijn de gegevens die er zijn en nu is het tijd om data te vertalen naar maatregelen’. Je moet daarin ook niet volledig willen zijn, dan houdt het analyseren nooit op en verandert er niets.’’

De uitdaging daarbij is prioriteren. ‘‘Ik ben heel blij dat wij geholpen zijn met vragen als: ‘Waar leggen we de prioriteit en met welke maatregelen maken we oplossingen ervoor concreet?’ Die rol hebben onze eigen data-analisten, maar daarbij worden we straks vooral geholpen door het RIVM. Zij hebben die ervaring en hebben een onafhankelijke rol. Wij merken dat een aantal sleutelfiguren daardoor geënthousiasmeerd en geprikkeld wordt mee te doen.’’

Tips

‘‘Ik zou zorgen voor een goede programmamanager of projectleider. Iemand die gesprekken en afspraken vertaalt naar acties en die gaat opvolgen. Iemand die de aanjager achter sleutelfiguren kan zijn. Een tweede tip die ik wil meegeven: blijf reflecteren. Blijf kritisch naar jezelf. Is dit nog steeds de goede weg om te volgen? Wat is het einddoel? Een derde tip: Doe het gefaseerd. Dit proces vraagt veel geduld en uithoudingsvermogen.’’

En tot slot: ‘‘Het succes komt door de mensen zelf in Zeeland. De mensen die hierin meegaan en zelf goede stappen zetten. Je doet het met elkaar.’’

Contactgegevens

Wilt u meer informatie over dit traject? Neem dan contact op met Edwin Leutscher, manager regioregie CZ, Edwin.Leutscher@cz.nl, 06 10 11 68 03